İstisnai vatandaşlık ve Turkuaz Kart
5901 sayılı Kanun'un 12. maddesi, olağan ikamet şartları aranmaksızın kararla vatandaşlık verilmesine dört grup için izin verir: sanayi tesisi getirenler ya da bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, kültürel veya sanatsal alanda olağanüstü katkı sunanlar; İçişleri Bakanlığı'nın kabulünü zorunlu gördüğü yabancılar — yatırım programının dayandığı bent; göçmen olarak kabul edilenler; ve eş ile bakmakla yükümlü olunan çocuklarıyla birlikte Turkuaz Kart sahipleri.
Özet tablo
- Hukuki dayanak
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, m. 12
- İkamet şartı
- Yok
- (a) bendi
- Sanayi tesisi; bakanlık teklifiyle olağanüstü katkı
- (b) bendi
- Kabulü zorunlu görülen yabancılar — yatırım yolu
- (c) bendi
- Göçmen olarak kabul edilenler
- (d) bendi
- Turkuaz Kart sahibi, eşi ve bağımlı çocukları
- Kararı veren
- Cumhurbaşkanı kararı
12. madde, sanki "yatırım" yazıyormuş gibi okunuyor. Öyle değil: yatırım dört bentten biri ve diğer üçü, programın pazarlaması onları bastırdığı için hiç düşünmeyen insanlar açısından önem taşıyor.
Dört bent
| Bent | Kime ulaşır | Nasıl işler |
|---|---|---|
| Olağanüstü katkı | Sanayi tesisi getirenler ya da bilim, teknoloji, ekonomi, toplum, kültür veya sanatta istisnai düzeyde katkı sunanlar | İlgili bakanlığın teklifi |
| Kabulü zorunlu görülenler | İçişleri Bakanlığı'nın kabulünü zorunlu gördüğü yabancılar — uygulamada yatırım programı | Uygunluk belgesi, ardından başvuru |
| Göçmen olarak kabul edilenler | İlgili mevzuata göre göçmen sayılan kişiler | Statünün tanınması |
| Turkuaz Kart sahipleri | Kartı elinde bulunduran nitelikli yabancılar ile eş ve bağımlı çocukları | Kart, ardından başvuru |
Katkı bendi
En az kullanılan ve en az anlaşılan bent. Genel bir "yetenek vizesi" değil ve bir gişede başvurulmuyor: ilgili alandan sorumlu bakanlığın teklifiyle işliyor; yani iş, göç sisteminde değil o bakanlıkta yapılıyor. Uluslararası itibara sahip akademisyenler, üretim kapasitesi getiren kurucular, sanat ve spor alanından isimler bu bent kapsamında kabul edildi. Gerçekten istisnai bir durum varsa yol gerçektir — ama doldurulacak bir form değil, kurulacak bir dosyadır.
Turkuaz Kart
6735 sayılı Kanun'la kurulan Turkuaz Kart; eğitim, mesleki deneyim, bilim ve teknolojiye katkı ile faaliyet veya yatırımın ulusal ekonomiye ve istihdama etkisi üzerinden değerlendirilen nitelikli yabancılara veriliyor. Önce geçiş süresi kaydıyla veriliyor; süre başarıyla tamamlanınca kayıt kaldırılıyor ve kart süresiz hâle geliyor. Sahibinin eşi ve bağımlı çocukları için ikamet hakkı taşıyor ve 12. maddenin (d) bendinin kapısı.
Yatırım bendi, bağlamıyla
Yatırım programının dayandığı bent, eşikleri nesnel olduğu için idari bakımdan en basiti: karşıla, belgelendir, başvur. Baskın olmasının sebebi tam da bu nesnellik — ama mevzuat değişikliğine en açık olmasının sebebi de aynı, çünkü eşikler değiştirilebilen bir yönetmelikte yaşıyor. Ayrıntı yatırım yoluyla vatandaşlıkta ve taşınmaz kurallarında.
Dört bendin hepsinde takdir
12. madde bir hak değil bir yetki verir. Her nesnel şartı karşılayan bir dosya bile reddedilebilir ve ret, diğer her idari işlem gibi altmış gün içinde dava edilebilir. Bunun pratik anlamı şudur: güvenlik ve kamu düzeni değerlendirmesi burada da her yerdeki kadar önemlidir; temiz bir yatırım, olumsuz bir arşiv kaydını iyileştirmez. Bkz. retler ve kodlar.
Sık sorulan sorular
İstisnai Türk vatandaşlığı nedir?
5901 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca olağan ikamet şartları aranmaksızın kararla verilen vatandaşlık — olağanüstü katkı sunanlara, İçişleri Bakanlığı'nın kabulünü zorunlu gördüğü yabancılara (yatırım yolu), göçmen sayılanlara ve Turkuaz Kart sahipleriyle ailelerine.
İstisnai vatandaşlığın tek yolu yatırım mı?
Hayır. Dört bentten biri. Diğerleri olağanüstü katkı, göçmen statüsü ve Turkuaz Kart; özellikle Turkuaz Kart ciddi ölçüde az kullanılıyor.
Turkuaz Kart nedir?
6735 sayılı Kanun kapsamında nitelikli yabancılar için bir statü; önce geçiş süresiyle, sonra süresiz olarak veriliyor. Sahibinin ailesi için ikamet hakkı taşıyor ve doğrudan vatandaşlık kanununun 12. maddesine bağlanıyor.
12. madde başvurusu reddedilebilir mi?
Evet. 12. madde hak değil yetki verdiği için nesnel şartları karşılamak verilmeyi garanti etmez. Ret, tebliğden itibaren altmış gün içinde dava edilebilir.
İlgili içerikler
- Yatırım yoluyla vatandaşlıkUygun araçlar, tutma süreleri ve dosyayı gerçekten belirleyen belgeler — kanunla değil yönetmelikle belirlendiği için de değişiyorlar.
- İkamet izni yerine geçen çalışma izniİşveren başvurur, işverene bağlıdır ve sayılan ikameti biriktirmenin en hızlı yoludur — yeter ki hiç boşluğa düşmesin.
- Türk vatandaşlığına giden her yol, karşılaştırmalıDoğum, soybağı, evlilik, beş yıllık ikamet, yatırım ve yeniden kazanma — her biri ne istiyor, ne kadar sürüyor ve size gerçekten hangisi açık.
Kaynaklar ve mevzuat
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, m. 12 — istisnai kazanma — dört bent
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, m. 11 — Turkuaz Kart
- Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik — istisnai başvurularda usul