Doğum ve soy bağıyla vatandaşlık
Türk vatandaşı anne ya da babadan doğan çocuk, doğum nerede gerçekleşmiş olursa olsun ve anne baba evli olsun olmasın, soy bağı kurulduğu anda doğuştan Türk vatandaşıdır (m. 7). 8. madde tamamlayıcı bir kural ekler: Türkiye'de doğan ve anne babasından hiçbir vatandaşlık kazanamayan çocuk, doğum yeri esasıyla Türk'tür. Başvuru ve bekleme süresi yoktur — yalnızca erken tamamlanması gereken bir tescil vardır.
Özet tablo
- Hukuki dayanak
- 5901 sayılı Kanun, m. 6–8
- Soy bağı
- Anne ya da babadan, nerede doğarsa doğsun
- Anne baba evli değilse
- Soy bağı kurulduğunda uygulanır
- Doğum yeri
- Tamamlayıcı — başka vatandaşlık gelmiyorsa
- Bulunmuş çocuklar
- Türkiye'de bulunan, soy bağı bilinmeyen çocuk burada doğmuş sayılır
- Gereken işlem
- Başvuru değil, tescil
- Tescil yapılmazsa
- TC kimlik numarası yok — okul ve sağlık erişimi kapalı
Çoğu soruyu yanıtlayan kural
Türk vatandaşlığı soy bağıyla geçer. Türk vatandaşı annesi ya da babası olan çocuk, doğumun nerede gerçekleştiğine ve diğer ebeveynin vatandaşlığına bakılmaksızın doğduğu andan itibaren Türk'tür. Başvurulacak bir şey ve beklenecek bir süre yoktur; geriye çocuğun zaten sahip olduğu statünün kütüğe işlenmesi için tescil kalır.
Karma bir çift için bu, çok gereksiz kaygı üreten bir soruyu kapatır: çocuklar zaten vatandaştır, yabancı ebeveynin kendi başvurusuna bağlı değildirler ve o başvurunun reddi onlara dokunmaz. Büronun doğumla vatandaşlık rehberi tescil mekaniğini anlatıyor.
Yurt dışında doğan çocuklar
Aynı kural, daha çok evrak. Doğum, doğduğu ülkedeki Türk konsolosluğu ya da Türkiye'de bir nüfus müdürlüğü aracılığıyla, yabancı doğum belgesi üzerinden tescil edilir; çok dilli özet değilse apostilli ve tercümeli olarak. Bunu geciktirmeyin: yıllar sonra tescil mümkündür ama soy bağı için daha fazla delil gerektirir ve tescil yapılana kadar çocuğun TC kimlik numarası olmaz; bu da okuldan sağlık güvencesine kadar her şeyi kilitler.
Anne baba evli değilse
Soy bağı yine işler ama kurulması gerekir. Türk ebeveyn anneyse bu doğumdan gelir. Türk ebeveyn babaysa ve evlilik yoksa babalık kurulmalıdır — nüfus müdürlüğü veya noter önünde tanıma ya da mahkeme kararıyla — ve çocuğun vatandaşlığı soy bağının kurulduğu tarihten itibaren doğar.
Tamamlayıcı doğum yeri kuralı
8. madde bir doğuştan hak yaratmak için değil, vatansızlığı önlemek için vardır: Türkiye'de doğan ve anne babasından hiçbir vatandaşlık kazanamayan çocuk doğum yeri esasıyla Türk'tür. Genel bir toprak esası kuralı değildir; kendi vatandaşlığını çocuğa geçirebilen yabancı anne babadan Türkiye'de doğmuş olmak Türk vatandaşlığı vermez. 6. madde ayrıca, Türkiye'de bulunan ve soy bağı bilinmeyen çocuğun aksi sabit olmadıkça Türkiye'de doğmuş sayılacağını ekler.
Evlat edinme
Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen küçük, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmaması kaydıyla evlat edinme kararı tarihinden itibaren vatandaşlık kazanabilir. Bu, soy bağından ayrı bir mekanizmadır ve evlat edinmenin Türk hukukunda geçerli olmasına dayanır.
Soy bağının yapmadığı şey
Aşağı doğru işler; yukarı ya da yana değil. Yabancı ebeveyn, çocuğu Türk diye Türk vatandaşlığı kazanmaz; yabancı eş de çocuklar Türk diye kazanmaz. Bunlar ayrı şartları olan ayrı yollardır — bkz. yollar karşılaştırması. Türk ebeveyni olmayan, önceki bir ilişkiden gelen çocuklara da ulaşmaz: onların Türkiye'ye giriş yolu, bakmakla yükümlü olunan kişi olarak aile ikamet iznidir.
Sık sorulan sorular
Ebeveynlerden yalnızca biri Türk'se çocuğum Türk mü?
Evet. Vatandaşlık anne ya da babadan soy bağıyla geçer; çocuk nerede doğarsa doğsun. Çocuk doğuştan Türk'tür, geriye tescil kalır.
Çocuğumuz yurt dışında doğdu, ne yapmalıyız?
Doğumu, doğduğu ülkedeki Türk konsolosluğu ya da Türkiye'de bir nüfus müdürlüğü aracılığıyla, apostilli ve tercümeli doğum belgesiyle tescil ettirin. Erken yapın: tescil olmadan çocuğun TC kimlik numarası olmaz.
Türkiye'de doğmak çocuğu Türk yapar mı?
Yalnızca tamamlayıcı olarak. 8. madde, Türkiye'de doğan ve anne babasından hiçbir vatandaşlık kazanamayan çocuğa vatandaşlık verir — genel bir doğuştan hak olarak değil, vatansızlığı önlemek için vardır.
Çocuğum Türk olduğu için ben de Türk olur muyum?
Hayır. Soy bağı yalnızca aşağı doğru işler. Yabancı ebeveynin olağan yollardan biri üzerinden kendi başına hak kazanması gerekir.
İlgili içerikler
- Türk vatandaşlığına giden her yol, karşılaştırmalıDoğum, soybağı, evlilik, beş yıllık ikamet, yatırım ve yeniden kazanma — her biri ne istiyor, ne kadar sürüyor ve size gerçekten hangisi açık.
- Aile ikamet izni (madde 34)Üç yıla kadar süre, koşulların başvurucuda değil destekleyicide olması ve tüm kategorilerin en geniş kapsamı — eşler, küçük çocuklar ve bakmakla yükümlü olunanlar.
- Çifte vatandaşlık, bildirim ve askerlikTürkiye buna izin veriyor ve beyan edilmesini istiyor — erkek vatandaşlar içinse keşfedilmesi değil planlanması gereken bir yükümlülük getiriyor.
Kaynaklar ve mevzuat
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, m. 6 — Türkiye'de bulunan, soy bağı bilinmeyen çocuklar
- 5901 sayılı Kanun, m. 7 — soy bağıyla kazanma
- 5901 sayılı Kanun, m. 8 — tamamlayıcı olarak doğum yeriyle kazanma
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu — yurt dışında gerçekleşen doğumların tescili