Türk hukuku kalma hakkı ile Türk olma hakkını birbirinden ayırır. Kalma 6458 sayılı Kanunla düzenlenir; altı ikamet izni türü vardır — kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru — artı fiilen ikamet izni işlevi gören çalışma izni. Türk olma 5901 sayılı Kanunla düzenlenir: doğum, soybağı, evlilik, beş yıllık olağan ikamet ve yatırımda kullanılan istisnai yol. Bu alandaki sorunların neredeyse tamamı yanlış kategoriden başvurmaktan doğar, doğru kategoride başarısız olmaktan değil.
Tek bir sistem değil, iki sistem
İnsanlar ikamet ile vatandaşlığı tek bir merdiven sanır. Bunlar iki ayrı kanun ve iki ayrı idare tarafından yürütülür; karıştırmak zaman kaybettirir.
| İkamet | Vatandaşlık | |
|---|---|---|
| Kanun | 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu | 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu |
| Karar mercii | İl Göç İdaresi Müdürlüğü | İçişleri Bakanlığı, il dosyası üzerinden |
| Başvuru yolu | e-ikamet, ardından yüz yüze randevu | İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü veya konsolosluk |
| Dava süresi | 60 gün — ancak sınır dışı kararına karşı 7 gün | 60 gün |
| Buradaki giriş noktası | İzin türleri karşılaştırması | Vatandaşlık yolları karşılaştırması |
Hangi kategoridesiniz?
Tüm el kitabı bu sorunun etrafında kurgulandı; çünkü kategori, koşulları, süreyi, uzatma penceresini ve o sürenin ileride vatandaşlık hesabına sayılıp sayılmayacağını belirler.
| Durumunuz… | Kategori | Her verilişte süre |
|---|---|---|
| Birikiminizle yaşıyorsanız, taşınmazınız varsa, tedavi görüyorsanız ya da turizme yakın bir sebeple buradaysanız | Kısa dönem izni (m. 31) | En çok 2 yıl |
| Türk vatandaşının veya izin sahibinin eşi, küçük çocuğu ya da bağımlı çocuğuysanız | Aile izni (m. 34) | En çok 3 yıl |
| Türkiye'de bir üniversite veya okula kayıtlıysanız | Öğrenci izni (m. 38) | Öğrenim süresine göre |
| Türkiye'de bir işverene bağlı çalışıyorsanız | Çalışma izni (6735 s.K.) | İşverene bağlı; ikamet sayılır |
| Sekiz yılı kesintisiz doldurduysanız ve kendinizi geçindirebiliyorsanız | Uzun dönem izni (m. 42) | Süresiz |
| Olağan kategorilerin dışındaki sebeplerle çıkamıyor veya çıkarılamıyorsanız | İnsani ikamet izni (m. 46) | En çok 1 yıl |
Hangi iznin beş yıllık vatandaşlık saatine hangi oranda sayıldığı dahil tam karşılaştırma izin türleri başlığında.
Ve vatandaşlık tarafı
Beş yol var ve birbirinin yerine geçmiyorlar. İkisi burada yalnızca ana hatlarıyla ele alınıyor, çünkü bu el kitabını yayımlayan büro o iki konu için ayrı rehberler tutuyor:
- Yatırım — m. 12'deki istisnai yol; uygulamada yönetmelikle belirlenen taşınmaz, mevduat, fon veya sermaye eşikleri. Burada tam kapsamda: yatırımla vatandaşlık.
- Doğum ve soybağı — Türk anne veya babadan, nerede doğulursa doğulsun kendiliğinden. Burada: doğum ve soybağıyla vatandaşlık.
- Yeniden kazanma ve Mavi Kart — Türk vatandaşlığından çıkanlar için. Burada: çıkma, Mavi Kart ve yeniden kazanma.
- Evlilik — m. 16 uyarınca üç yıl devam eden evlilik. Yollar karşılaştırmasında özetleniyor; tam usul için büronun Türk vatandaşının eşleri için rehberi.
- Beş yıllık ikamet — m. 11 uyarınca olağan vatandaşlık. Aynı yerde özetleniyor; koşulların derinliği için büronun beş yıl yolu rehberi.
Dosyalar aslında nerede kaybediliyor
Esastan değil. Gördüklerimizin çoğunu üç başarısızlık biçimi açıklıyor:
- Yanlış kategori. Aile ya da öğrenci izni mümkünken ve daha kolayken, oturmayan bir sebeple kısa dönem izni istemek. Ret kaydı sonra dosyada duruyor.
- Yasal ikamette kopukluk. Geç verilen uzatma, iki iş arasında düşen izin, sürekliliği kıran bir çıkış. Vatandaşlık için yıllar sayılana kadar görünmez, o noktada da onarılamaz.
- Kimsenin söylemediği bir tahdit kodu. Eski bir vize ihlali, geri çevrilmiş bir giriş, yıllar önceki bir sınır dışı kararı. Kod, başvurunun esasından bağımsız olarak önü keser ve kendi mecrasında çözülmelidir — bkz. ret, kodlar ve sınır dışı.
Bu el kitabı nasıl kullanılır
Her başlık dayandığı kanun maddesini belirtir, son gözden geçirme tarihini taşır ve başka bir siteye değil birincil kaynağa gönderme yapar. Uygulama kanun metninden ayrıldığında — göç hukukunda bu sürekli olur — hangisinin hangisi olduğu yazılır. Cevap göremediğimiz olgulara bağlıysa tahmin yürütmek yerine bu söylenir.
El kitabı, İstanbul'daki Bayraktar Attorneys ikamet ve vatandaşlık ekibi tarafından yayımlanır. Bu ilişki gizlenmez, her sayfada yazar; başlıkların nasıl yazıldığı, denetlendiği ve düzeltildiği yayın ilkelerimizde.
Sık sorulan sorular
Türkiye'de kaç çeşit ikamet izni var?
6458 sayılı Kanunda altı tür: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru. Buna 6735 sayılı Kanun uyarınca verilen ve süresince ikamet izni yerine geçen çalışma izni eklenir.
En kolay alınan izin hangisi?
Yanlış soru. Gerçek durumunuza uyan izin verilir; uymadığınız bir kategoriden başvurmak, sicilinizde kalacak bir ret üretir. Kategori tablosundan başlayın.
İkamet izni vatandaşlığa götürür mü?
Kendiliğinden değil. Beş yıl kesintisiz yasal ikamet, m. 11'deki olağan vatandaşlık yolunu açar; ancak her izin aynı oranda sayılmaz: öğrenci ve turist süresi yarım, çalışma, aile ve taşınmaza dayalı izinler tam sayılır.
İkamet iznine yurt dışından başvurabilir miyim?
İkamet izinleri, vize veya vize muafiyetiyle yasal girişten sonra Türkiye içinden e-ikamet üzerinden istenir. Vatandaşlık başvurusu ise yurt dışında Türk konsolosluğuna yapılabilir.
Redde karşı dava süresi ne kadar?
İkamet izni reddi veya vatandaşlık reddi için tebliğden itibaren altmış gün. Sınır dışı kararı farklıdır ve çok daha kısadır: yedi gün.
Hangi kategoriye girdiğinizden emin değil misiniz?
Giriş-çıkış kaydınızın, mevcut statünüzün ve planlarınızın kısa bir incelemesi bunu genellikle tek görüşmede çözer — ve yanlış dosyalanmış bir başvurunun üreteceği reddi önler.
Kaynaklar ve mevzuat
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu — ikamet izni türleri, m. 30-48
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu — m. 7, 11, 12, 16, 28
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu — çalışma izinleri ve Turkuaz Kart
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — iptal davası süreleri