İkamet izni yerine geçen çalışma izni
6735 sayılı Kanun uyarınca verilen çalışma izni, geçerlilik süresince ikamet izni yerine geçer; bu nedenle çalışan bir yabancının ikisine birden ihtiyacı yoktur. Başvuruyu yabancı değil işveren yapar ve izin o işverene ve o iş yerine bağlıdır. Bu izinle geçen süre vatandaşlığa tam oranla sayılır — ancak iş bittiğinde izin de biter ve bir sonraki izne kadarki her boşluk yasal ikamette bir kırılmadır.
Özet tablo
- Yasal dayanak
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu; 6458 s.K. m. 27
- Kim başvurur
- İşveren, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı üzerinden
- İkamet yerine geçer mi
- Evet, geçerlilik süresince
- Neye bağlı
- İşverene ve iş yerine
- Vatandaşlığa sayılma
- Tam oran
- Yaygın tıkanma
- İş yerindeki beş Türk çalışan oranı
- Nitelikli yol
- Turkuaz Kart
Tek belge, iki işlev
6458 sayılı Kanun'un 27. maddesi çalışma izninin ikamet izni yerine geçtiğini düzenler. Bu pratiktir ve aynı zamanda bir tuzaktır: ikamet unsuru tümüyle istihdam unsuruna bağlıdır, dolayısıyla işi bitiren her şey burada bulunma hakkını da bitirir. Birçok yabancı çalışan tam bu nedenle paralel olarak ayrı bir ikamet izni tutar — bkz. statüyü kesintisiz sürdürmek.
Kim başvurur ve hangi ölçütlere göre
İşveren başvurur. Yabancı kendi adına başvuramaz ve Türkiye'de hukuki varlığı olmayan bir yabancı şirket izne dayanak olamaz — Türkiye'de bir bağlı şirkete, şubeye veya sözleşmeli ortağa ihtiyaç vardır. Başvuru, iç işgücü piyasasını korumaya yönelik ölçütlere göre değerlendirilir; bunlardan başvuruların çoğunu durduranı orandır: işveren, iş yerinde her yabancı çalışan için genel olarak beş Türk vatandaşı istihdam etmelidir. Ayrıca işveren için asgari sermaye beklentileri ve göreve göre ücret tabanları vardır.
| Ölçüt | Etkisi |
|---|---|
| Yabancı çalışan başına beş Türk çalışan | Olağan tıkanma noktası; iş yeri bazında değerlendirilir |
| İşverenin asgari ödenmiş sermayesi veya cirosu | Kâğıt üstündeki şirketleri eler |
| Göreve göre ücret tabanı | Üst düzey ve uzman pozisyonlarda daha yüksek katsayı |
| Niteliklerin göreve uygunluğu | Dosya üzerinden değerlendirilir |
Birkaç başvurucu kategorisi bu ölçütlerin bir kısmından muaftır — aralarında Türk vatandaşıyla evli olup aile birliği içinde yaşayan yabancılar da vardır. İşveren tarafındaki mekanik büronun işverenlere yönelik rehberinde; çalışanın konumu ise çalışanlara yönelik rehberinde.
İşveren değiştirmek
İzin iş ilişkisine aittir. İş değiştirmek, yeni işverenin yeni bir başvuru yapması demektir ve geçiş kesintisiz olmalıdır: eski iznin bitişi ile yenisinin başlangıcı arasındaki boşluk yasal statüde bir boşluktur. Yabancı bir profesyonelin fark etmeden sayılan yıllarını kaybetmesinin en yaygın yolu budur.
Kendi kendinizi istihdam etmek
Türk hukukunda müstakil bir "şirket sahibi" çalışma izni yoktur. İzin bir iş ilişkisine dayanır ve işveren tarafındaki koşullar — uzatmada beş işçi oranı dâhil — şirketin sahibi kim olursa olsun şirkete bağlanır. Başvurudan kısa süre önce kurulmuş, ticari geçmişi olmayan ve sermayesi asgari bir şirket, bir göç aracı gibi okunur ve öyle muamele görür. Plan buysa önce şirketi kurun, sonra başvurun; büronun şirket kuruluşu uygulaması bu sıralamayı anlatıyor.
Turkuaz Kart
6735 sayılı Kanun ayrıca nitelikli yabancılar için Turkuaz Kart'ı öngörür — belirli bir düzeyde nitelik, yatırım, bilimsel veya teknolojik katkı sahibi olanlar. Önce geçiş süresi için verilir, bu süre olumlu tamamlanınca süresiz hale gelir ve kart sahibinin eşi ile bakmakla yükümlü olduğu çocuklara ikamet hakkı taşır. Vatandaşlıkla da bağlantılıdır: Turkuaz Kart sahipleri, 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinde sayılan kategoriler arasındadır. Bkz. istisnai vatandaşlık.
Değeri nedir
Boşluksuz işlediği sürece beş yıllık vatandaşlık süresine tam oranla sayılır. Bu da onu, vatandaşlığa doğru ilerleyen biri için sistemdeki en verimli statü yapar — ve aynı nedenle en kırılganı. Hesap izin türleri karşılaştırmasında.
Sık sorulan sorular
Türk çalışma izni ikamet izni yerine geçer mi?
Evet. 6458 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca çalışma izni geçerlilik süresince ikamet izni yerine geçer; çalışan bir yabancının ikisine birden ihtiyacı olmaz.
Türk çalışma iznine kendim başvurabilir miyim?
Hayır. Başvuru Türkiye'deki istihdam eden tüzel kişi tarafından yapılır. Burada varlığı olmayan yabancı bir şirket Türk çalışma iznine dayanak olamaz.
Beş işçi kuralı nedir?
İşveren, iş yerinde her yabancı çalışan için genel olarak beş Türk vatandaşı istihdam etmelidir. Başvuruların çoğunu durduran ölçüt budur ve birkaç başvurucu kategorisi bundan muaftır.
İş değiştirirsem ne olur?
Yeni işveren yeni bir başvuru yapar ve geçiş kesintisiz olmalıdır. Eski iznin bitişi ile yenisinin başlangıcı arasındaki boşluk, hem uzun dönem izni hem vatandaşlığı etkileyen bir yasal ikamet kırılmasıdır.
İlgili içerikler
- İkamet izni türleri karşılaştırması6458 sayılı Kanundaki altı kategori ve çalışma izni yan yana: koşullar, süre, uzatma ve her birinin vatandaşlık hesabına nasıl sayıldığı.
- Statüyü kesintisiz korumak: uzatma, boşluk ve süreklilikBu alanın sessiz arıza biçimi — yıllar sayılana kadar kimsenin fark etmediği, fark edildiğinde de onarılamayan bir boşluk.
- İstisnai vatandaşlık ve Turkuaz Kart12. madde yatırım programından daha geniş — olağanüstü katkı, göçmen sayılanlar ve Turkuaz Kart sahipleri de içinde.
Kaynaklar ve mevzuat
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu — çalışma izinleri, değerlendirme ölçütleri, Turkuaz Kart
- 6458 s.K. m. 27 — çalışma izninin ikamet izni yerine geçmesi
- 6735 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliği — ölçütler ve muafiyetler